4 . ارتباط با ديگران : يكى از مهم‌ترين مهارت‌ها در هر حرفه ، ارتباط با ديگران است . اكثر شكايت‌هاى مردم از متخصصان به مهارت علمى آن‌ها ارتباط ندارد ، بلكه به نحوهء برقرارى ارتباط آن‌ها بستگى دارد . بررسىهاى انجام شده توسط سازمان يونسكو نشان مىدهد هشتاد درصد مهارت‌هاى يك متخصص ، آگاهىهاى غير تخصصى است كه به نحوى به روابط انسانى ارتباط دارد . تخصص‌هاى علمى و فنى نوعا انسان را به يك ماشين تبديل مىكند و گاه حس انسان‌دوستى را از دست مىدهد . نياز به آموزش‌هاى اخلاقى و روان‌شناختى و جامعه‌شناختى براى متخصصان و صاحبان مشاغل به‌ويژه پزشكان ضرورى است . امام على ( ع ) مىفرمايد : « قلوب الرجال وحشيه و من تألفها اقبلت اليه » « 1 » : دل‌هاى مردم رمنده است هركس با آن‌ها دوستى برقرار كند به طرف او خواهند رفت . شناسايى عواملى كه باعث رنجش و آزردگى خاطر مردم مىشود و رفتارهايى كه باعث تحريك بدگمانى مىگردد و . . . از حساسيت ويژه‌اى برخوردار است . امام على ( ع ) مىفرمايد : « من اسرع الناس بما يكرهون قالوا فيه ما لا يعلمون » « 2 » هركس به طرف چيزى كه مردم از آن بدشان مىآيد بشتابد ندانسته دربارهء او سخن خواهند گفت . در جاى ديگر ، امام على ( ع ) مىفرمايد : با احسان و نيكى قلب‌ها مسخر مىشود : « بالاحسان تملك القلوب » « 3 » . در حديثى امام صادق ( ع ) مىفرمايد : على ( ع ) با اهل كتابى همسفر شد و پس از انتهاى راه قدم‌هايى او را مشايعت كرد و پس از توجه كتابى او مسلمان

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، كلام 47 . ( 2 ) . همان ، كلام 34 . ( 3 ) . ميزان الحكمه ، ج 2 ، ص 444 .